ทำเกษตรมาทั้งปี แต่รู้ไหม “กำไรจริง” เหลือเท่าไร? เกษตรฯ ปั้นครูบัญชีถึงระดับตำบล ช่วยเกษตรกรคิดต้นทุน–จุดคุ้มทุน

เกษตรกรอาจรู้ว่าขายผลผลิตได้เงินเท่าไร แต่คำถามที่สำคัญไม่แพ้กันคือ เมื่อหักค่าเมล็ดพันธุ์ ปุ๋ย สารป้องกันกำจัดศัตรูพืช ค่าแรง น้ำมัน ค่าเครื่องจักร ค่าเช่าที่ และต้นทุนอื่นทั้งหมดแล้ว “กำไรจริง” ที่เหลือจากการผลิตหนึ่งฤดูมีเท่าไร

กระทรวงเกษตรและสหกรณ์จึงเดินหน้าสร้างเครือข่าย “ครูบัญชีอาสา” ให้ลงไปถึงระดับตำบล เพื่อทำหน้าที่ถ่ายทอดความรู้ด้านบัญชีต้นทุน การคำนวณจุดคุ้มทุน และการบริหารจัดการทางการเงินให้แก่เกษตรกรในชุมชน

ล่าสุดเมื่อวันที่ 28 สิงหาคม 2569 นางสาวปิยะรัฐชย์ ติยะไพรัช รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เป็นประธานเปิดโครงการอบรมเชิงปฏิบัติการ “การพัฒนาอาสาสมัครเกษตรด้านบัญชี สู่ความเข้มแข็งภาคเกษตรไทยระดับตำบล ปีงบประมาณ 2569” ที่จังหวัดเชียงราย

การอบรมมีผู้เข้าร่วมจากจังหวัดเชียงราย 100 ราย และพะเยา 20 ราย รวม 120 ราย ประกอบด้วยอาสาสมัครเกษตรหมู่บ้าน หรือ อกม. หมอดินอาสา ครูบัญชีอาสา และเกษตรกร

เป้าหมายคือ Reskill และ Upskill แกนนำเหล่านี้ให้สามารถทำหน้าที่เป็น “วิทยากรผู้ช่วย” และขยายองค์ความรู้ด้านบัญชีและการบริหารจัดการทางการเงินไปสู่เกษตรกรในระดับชุมชน

เนื้อหาการอบรมครอบคลุมตั้งแต่การจัดทำบัญชีรับ–จ่ายในครัวเรือน บัญชีต้นทุนประกอบอาชีพ การคำนวณและวิเคราะห์จุดคุ้มทุน ตลอดจนทักษะในการถ่ายทอดความรู้ให้แก่เกษตรกรรายอื่น

อีกหนึ่งเครื่องมือสำคัญคือแอปพลิเคชัน SmartMe Plus ซึ่งถูกนำมาใช้ช่วยบันทึกและวิเคราะห์ข้อมูลทางการเงิน เพื่อให้เกษตรกรเห็นภาพรายรับ รายจ่าย ต้นทุน และภาระหนี้ของตัวเองชัดเจนขึ้น

“ขายได้เงิน” ไม่ได้แปลว่า “มีกำไร”

ประเด็นเรื่องบัญชีอาจดูเป็นเรื่องไกลตัวสำหรับเกษตรกรบางราย แต่ในความเป็นจริง ตัวเลขต้นทุนมีผลโดยตรงต่อการตัดสินใจว่าจะผลิตต่อ เพิ่มพื้นที่ ลดพื้นที่ หรือเปลี่ยนวิธีการผลิต

ตัวอย่างง่ายๆ หากเกษตรกรขายผลผลิตได้เงิน 80,000 บาท อาจดูเหมือนเป็นรายได้จำนวนมาก แต่หากต้นทุนตลอดฤดูรวม 75,000 บาท กำไรที่แท้จริงจะเหลือเพียง 5,000 บาท

ในทางกลับกัน หากสามารถบันทึกต้นทุนอย่างละเอียด เกษตรกรจะเห็นว่าค่าใช้จ่ายส่วนใดสูงผิดปกติ และสามารถนำข้อมูลไปปรับแผนการผลิตในฤดูถัดไปได้

ที่สำคัญ การรู้ต้นทุนยังทำให้สามารถคำนวณ “จุดคุ้มทุน” ได้ว่า ผลผลิตของตัวเองต้องขายในราคาอย่างน้อยเท่าไร จึงจะไม่ขาดทุน

ตั้งเป้า “ครูบัญชีอาสาทุกตำบล”

กรมตรวจบัญชีสหกรณ์มีเป้าหมายพัฒนาแกนนำด้านบัญชีให้ครอบคลุมระดับตำบล เพื่อให้เกษตรกรสามารถเข้าถึงคนที่ช่วยให้คำแนะนำเรื่องบัญชีและการวางแผนทางการเงินได้ใกล้พื้นที่ของตนเองมากขึ้น

กระทรวงเกษตรและสหกรณ์มองว่า การวางพื้นฐานด้านการบริหารจัดการทางการเงินตั้งแต่ระดับชุมชน สามารถเป็นส่วนหนึ่งของการลดความเสี่ยงและแก้ปัญหาหนี้สินเกษตรกรได้

อย่างไรก็ตาม การมีครูบัญชีอาสาหรือแอปพลิเคชันเพียงอย่างเดียวไม่สามารถแก้ปัญหาหนี้เกษตรกรทั้งหมดได้ เนื่องจากยังมีปัจจัยอื่น ทั้งราคาผลผลิต ภัยธรรมชาติ ต้นทุนปัจจัยการผลิต และโครงสร้างตลาด

แต่การรู้ตัวเลขของตัวเองเป็นข้อมูลพื้นฐานที่ทำให้เกษตรกรตัดสินใจได้แม่นยำขึ้น

เพราะก่อนที่จะถามว่า

“ปีนี้ผลผลิตจะขายได้ราคาเท่าไร?”

เกษตรกรอาจต้องตอบอีกหนึ่งคำถามให้ได้ก่อนว่า

*“ต้นทุนจริงของเราคือเท่าไร และต้องขายราคาเท่าไรถึงจะไม่ขาดทุน?”**

#นาดีดีดอทคอม #นาดีดีข่าวเกษตร #ข่าวเกษตร #เกษตรกร #ชาวนา #ต้นทุนการผลิต #ต้นทุนเกษตร #จุดคุ้มทุน #หนี้เกษตรกร #ครูบัญชีอาสา #SmartMePlus #กรมตรวจบัญชีสหกรณ์ #กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ #เชียงราย #พะเยา