พื้นที่หว่านข้าวไทยลด ผลผลิตต่อไร่ถูกกดดัน! แล้วชาวนาจะได้ประโยชน์จากราคาข้าวหรือไม่?

GEOGLAM Crop Monitor for AMIS ฉบับที่ 143 ประเมินภัยแล้งส่งผลลบต่อผลผลิตต่อไร่ของข้าวฤดูฝนไทย ขณะที่พื้นที่หว่านรวมต่ำกว่าปีก่อน ด้านเวียดนามเหนือเผชิญพายุโซนร้อน Narra และฝนหนักช่วงกลางเดือนกันยายน กระทบผลผลิตข้าวฤดูหลัก แต่ภาพรวมข้าวโลกยังอยู่ในเกณฑ์ค่อนข้างดี และรายงานยังไม่มีตัวเลขว่าผลผลิตไทยลดลงกี่ตันหรือหลักฐานว่าราคาข้าวไทยปรับขึ้นแล้ว

GEOGLAM ชี้ภัยแล้งกระทบข้าวฤดูฝนไทย

GEOGLAM Crop Monitor for AMIS เผยแพร่รายงานฉบับที่ 143 วันที่ 1 ตุลาคม 2569 โดยใช้ข้อมูลสภาพพืชล่าสุดถึงวันที่ 28 กันยายน 2569

รายงานประเมินสภาพพืชหลักในประเทศผู้ผลิตสำคัญของโลก ทั้งข้าว ข้าวโพด ข้าวสาลี และถั่วเหลือง จากข้อมูลนักวิเคราะห์ระดับประเทศและภูมิภาค ประกอบกับข้อมูลสำรวจโลก

สำหรับ ข้าวไทย รายงานระบุว่า ภาวะแห้งแล้งส่งผลกระทบในทางลบต่อผลผลิตต่อไร่ของข้าวฤดูฝน หรือข้าวนาปี

พร้อมระบุอีกประเด็นว่า พื้นที่หว่านข้าวรวมของไทยต่ำกว่าปีก่อน

นี่ถือเป็นข้อมูลใหม่ที่รายงาน GEOGLAM รอบนี้ประเมินสถานการณ์ข้าวไทยโดยตรง

ยังไม่มีตัวเลขว่าข้าวไทยหายไปกี่ตัน

แม้ข้อความของ GEOGLAM ระบุชัดว่าภัยแล้งส่งผลต่อผลผลิตต่อไร่ และพื้นที่หว่านต่ำกว่าปีก่อน แต่รายงานไม่ได้ระบุตัวเลขว่า

ผลผลิตต่อไร่ลดลงกี่เปอร์เซ็นต์ พื้นที่หว่านลดลงกี่ไร่ หรือผลผลิตข้าวไทยรวมจะลดลงกี่ตัน

จึงยังไม่ควรนำข้อมูลนี้ไปคำนวณปริมาณข้าวที่อาจหายจากตลาดเอง

สถานะของข้อมูลในขณะนี้คือ การประเมินสภาพพืชและปัจจัยด้านสภาพอากาศ ไม่ใช่ตัวเลขผลผลิตข้าวไทยทั้งฤดูที่สรุปขั้นสุดท้ายแล้ว

เวียดนามเหนือเจอพายุและฝนหนัก

ขณะเดียวกัน เวียดนามซึ่งเป็นคู่แข่งสำคัญของไทยในตลาดข้าวโลกก็มีความเสี่ยงด้านผลผลิตเช่นกัน แต่เกิดจากสภาพอากาศคนละแบบ

GEOGLAM ระบุว่า พายุโซนร้อน Narra และฝนตกหนักช่วงกลางเดือนกันยายน ส่งผลกระทบในทางลบต่อผลผลิตข้าวฤดูหลักในภาคเหนือของเวียดนาม

ส่วนภาคใต้ของเวียดนาม ข้าวฤดูร้อน–ใบไม้ร่วงหรือข้าวฤดูฝนกำลังอยู่ระหว่างเก็บเกี่ยว

ขณะที่ข้าวฤดูใบไม้ร่วง–ฤดูหนาวและข้าวตามฤดูกาลอยู่ในช่วงสร้างเมล็ดจนถึงเก็บเกี่ยว

ดังนั้น ข้อมูลดังกล่าวไม่ได้หมายความว่าผลผลิตข้าวของเวียดนามทั้งประเทศได้รับความเสียหาย

ภาพรวมข้าวโลกยังค่อนข้างดี

เมื่อมองระดับโลก GEOGLAM ประเมินว่า สภาพข้าวโดยรวมยังอยู่ในเกณฑ์ค่อนข้างดี แต่สภาพอากาศที่ไม่เอื้ออำนวยกำลังส่งผลกระทบต่อพืชในบางส่วนของเอเชียใต้และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

นอกจากประเทศไทยและเวียดนาม รายงานยังระบุถึงความกังวลเรื่องสภาพอากาศแห้งในอินเดียตอนใต้ ขณะที่ฟิลิปปินส์ได้รับผลกระทบก่อนหน้านี้จากมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ที่มีกำลังแรงและพายุหมุนเขตร้อน

ส่วนจีนอยู่ในภาวะที่เอื้อต่อการผลิต ขณะที่กำลังเก็บเกี่ยวข้าวฤดูเดียวและข้าวสองฤดูช่วงปลายกำลังพัฒนา

ภาพดังกล่าวจึงยังไม่ใช่สถานการณ์ “ข้าวโลกขาดแคลน” แต่เป็นภาวะที่ประเทศผู้ผลิตบางแห่งมีความเสี่ยงจากสภาพอากาศแตกต่างกัน

El Niño กำลังแรงขึ้น

รายงานฉบับเดียวกันยังระบุว่า สภาวะ El Niño กำลังเกิดขึ้นและมีแนวโน้มแรงขึ้น

GEOGLAM ประเมินว่าเหตุการณ์ El Niño มีแนวโน้มอยู่ในระดับรุนแรงมากตั้งแต่เดือนกันยายน 2569 ถึงมกราคม 2570 และอาจเป็นหนึ่งในเหตุการณ์ที่รุนแรงที่สุดนับตั้งแต่ปี 2493

พร้อมคาดว่า El Niño อาจดำเนินต่อไปถึงเดือนเมษายน 2570

อย่างไรก็ตาม ผลของ El Niño ต่อฝนไม่ได้เหมือนกันทุกพื้นที่ จึงไม่ควรนำการเกิด El Niño ไปสรุปโดยตรงว่าผลผลิตข้าวไทยจะลดลงอีกเท่าใดโดยไม่มีข้อมูลเพิ่มเติม

ผลผลิตลด แล้วราคาข้าวไทยจะขึ้นหรือไม่?

นี่เป็นคำถามสำคัญสำหรับชาวนา แต่ข้อมูล GEOGLAM ชุดนี้ยังตอบไม่ได้

รายงานติดตามสภาพพืชและปัจจัยด้านภูมิอากาศ ไม่ใช่รายงานราคาข้าว และไม่ได้ระบุว่าราคาข้าวเปลือกไทยหรือราคาส่งออกข้าวไทยเพิ่มขึ้นจากสถานการณ์ภัยแล้งแล้ว

แม้ผลผลิตต่อไร่ลดลงอาจทำให้อุปทานเปลี่ยน แต่ราคายังขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย ทั้งปริมาณข้าวไทยที่ออกสู่ตลาดจริง สต็อก ความต้องการซื้อ อัตราแลกเปลี่ยน และสถานการณ์ของประเทศคู่แข่ง

จึงยังไม่ควรเขียนว่า “ภัยแล้งดันราคาข้าวไทยขึ้น” จากรายงานฉบับนี้เพียงอย่างเดียว

ชาวนาไทยต้องจับตา 3 ตัวเลขต่อจากนี้

สิ่งที่สำคัญต่อจากรายงาน GEOGLAM คือ ผลผลิตข้าวนาปีจริงของไทย พื้นที่เก็บเกี่ยวจริง และสถานการณ์ผลผลิตของประเทศคู่แข่ง

โดยเฉพาะเวียดนามและอินเดีย ซึ่งต่างเผชิญความเสี่ยงด้านสภาพอากาศในบางพื้นที่

หากผลผลิตของประเทศผู้ส่งออกสำคัญเปลี่ยนพร้อมกัน จึงค่อยประเมินผลต่ออุปทานและการแข่งขันในตลาดโลกได้ชัดขึ้น

สำหรับไทย รายงานฉบับนี้จึงเป็น สัญญาณเตือนด้านผลผลิต ที่ควรติดตามต่อ ไม่ใช่หลักฐานว่าราคาข้าวจะสูงขึ้นแล้ว

ข้อมูลสถานการณ์พืชถึงวันที่ 28 กันยายน 2569

ที่มา : GEOGLAM Crop Monitor for AMIS

เรียบเรียงโดย นาดีดี.คอม