ลำไยตะวันออก 4.43 แสนตันทยอยออกตลาด! จีนเข้ม SO₂—ชาวสวนเจอเสี่ยงต่อรองราคา หลังล้งแบกภาระตู้ถูกตีกลับ

ลำไยภาคตะวันออกฤดู 2569/70 กำลังทยอยออกตลาด สศก.คาดผลผลิต 443,420 ตัน และจะออกมากช่วงธันวาคม 2569–มกราคม 2570 ขณะที่การส่งออกจีนเผชิญโจทย์ควบคุมสารซัลเฟอร์ไดออกไซด์ ผู้ประกอบการเสี่ยงสินค้าถูกแจ้งเตือนหรือตีกลับ ส่วนชาวสวนบางพื้นที่สะท้อนปัญหาการต่อรองราคารับซื้อและเงื่อนไขสัญญา

ผลผลิตคาด 443,420 ตัน — ปลายปีถึงต้นปีหน้าต้องจับตา

ประชาชาติธุรกิจรายงานโดยอ้างข้อมูลสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร (สศก.) ว่า ผลผลิตลำไยภาคตะวันออกปี 2569 คาดอยู่ที่ 443,420 ตัน และขณะนี้ผลผลิตเริ่มทยอยออกตลาด โดยคาดว่าจะออกมากที่สุดช่วง ธันวาคม 2569 ถึงมกราคม 2570

สำหรับตัวเลขการเปลี่ยนแปลงจากปีก่อน ต้นข่าวระบุทั้งจำนวนตันและเปอร์เซ็นต์ที่คำนวณไม่สอดคล้องกัน ฉบับนี้จึงยังไม่นำตัวเลขดังกล่าวมาใช้ จนกว่าจะตรวจสอบกับข้อมูลต้นฉบับของ สศก.

จีนเข้ม SO₂ กลายเป็นความเสี่ยงของการส่งออก

อีกโจทย์สำคัญคือการควบคุม สารซัลเฟอร์ไดออกไซด์ (SO₂) ในลำไยสดส่งออกไปจีน

ข้อมูลกรมวิชาการเกษตรยืนยันว่า ไทยและจีนได้หารือเรื่องการจัดการ SO₂ ตกค้างในลำไยสด โดยฝ่ายไทยรายงานความก้าวหน้าในการพัฒนาเทคโนโลยีทางเลือกและมาตรการควบคุมกระบวนการผลิต เพื่อลดผลกระทบจากกฎระเบียบและรักษาความสามารถในการส่งออก

ระบบควบคุมลำไยสดส่งออกจีนของไทยยังครอบคลุมตั้งแต่สวนที่ได้รับมาตรฐาน GAP โรงคัดบรรจุ และโรงรมลำไยด้วยก๊าซซัลเฟอร์ไดออกไซด์

ราคาหน้าสวนกับราคาสัญญาล่วงหน้า ต้องแยกคนละช่วง

นายเอนก ธรรมสุทธิ์ ประธานกรรมการสหกรณ์ยูเนียนสอยดาว จำกัด จ.จันทบุรี ให้ข้อมูลกับประชาชาติธุรกิจว่า ราคาหน้าสวนในช่วงที่ให้ข้อมูลอยู่ประมาณ 20–25 บาท/กก.

ขณะที่ผู้เหมาสวนบางรายเคยทำสัญญารับซื้อล่วงหน้าที่ 32–35 บาท/กก. เมื่อประมาณ 5–6 เดือนก่อน พร้อมวางมัดจำ 20–30% เมื่อสถานการณ์ตลาดเปลี่ยนจึงมีผู้รับซื้อบางรายกลับมาขอต่อรองราคากับชาวสวน

ตัวเลข 20–25 บาทกับ 32–35 บาทจึงเป็น คนละช่วงเวลาและคนละเงื่อนไข ไม่ควรนำมาเปรียบเทียบตรง ๆ ว่าราคาลำไยลดลงเท่านั้นในช่วงเดียวกัน

เกษตรกรสะท้อนปัญหา “สัญญาล้ง”

นายชัชวัฒน์ อินทร์จันทร์ เกษตรกรผู้ปลูกลำไย อ.โป่งน้ำร้อน จ.จันทบุรี ให้ข้อมูลว่า สัญญาซื้อขายล่วงหน้าบางรูปแบบมีปัญหาเรื่องการคัดขนาดและการเลือกเก็บผลผลิตเฉพาะบางเบอร์ ขณะที่สัญญาบางลักษณะพบการต่อรองราคาผลผลิตภายหลัง

นอกจากนี้ยังมีกรณีที่นายชัชวัฒน์ระบุว่า ล้งไม่จ่ายเงินตามสัญญาจนต้องฟ้องร้อง จึงเสนอให้มีระบบตรวจสอบเครดิตของล้ง เพื่อให้เกษตรกรตรวจสอบประวัติและความน่าเชื่อถือก่อนทำสัญญา

อย่างไรก็ตาม ข้อมูลดังกล่าวเป็น ปัญหาที่เกษตรกรผู้ให้ข้อมูลสะท้อนจากบางกรณี ไม่ควรขยายความว่าเป็นพฤติกรรมของล้งทั้งหมด

รัฐติดตามผลผลิต–ขยายตลาดใหม่

นายวิทยากร มณีเนตร อธิบดีกรมการค้าภายใน ระบุว่า กรมติดตามปริมาณผลผลิต การเก็บเกี่ยว การกระจายสินค้าและความต้องการตลาด เพื่อป้องกันผลผลิตออกกระจุกตัว พร้อมสนับสนุนตะกร้าบรรจุลำไยสดกว่า 30,000 ใบ

นอกจากนี้ยังมีแนวทางขยายตลาดลำไยอบแห้งไปยัง อินเดีย เมืองรองของจีน เอเชียกลาง และตะวันออกกลาง

จุดนี้เป็น แนวทางการขยายตลาด ยังไม่ควรตีความว่าตลาดเหล่านี้สามารถรับผลผลิตทดแทนตลาดจีนได้ทั้งหมดแล้ว

ชาวสวนต้องจับตาอะไร?

สำหรับฤดู 2569/70 โจทย์ของชาวสวนลำไยตะวันออกจึงไม่ได้มีเพียงปริมาณผลผลิต แต่มีอย่างน้อย 3 เรื่องที่ต้องติดตามพร้อมกัน คือ มาตรฐานส่งออกจีน ราคาหน้าสวน และเงื่อนไขสัญญากับผู้รับซื้อ

โดยเฉพาะเมื่อผลผลิตมีแนวโน้มออกมากในช่วง ธันวาคม 2569–มกราคม 2570 ความสามารถในการระบายผลผลิตและสถานการณ์ตลาดจีนจะเป็นข้อมูลสำคัญต่อทิศทางตลาดในช่วงดังกล่าว

ที่มา : ประชาชาติธุรกิจ

เรียบเรียงโดย นาดีดี.คอม