งานวิจัยดีแค่ไหน ถ้าไม่ถึงมือชาวนา? สวทช.-ชัยพัฒนา-กองทัพบก จับมือ 5 ปี เอาเทคโนโลยีลงพื้นที่จริง

สวทช. มูลนิธิชัยพัฒนา และกองทัพบก ลงนามความร่วมมือทางวิชาการระยะ 5 ปี พ.ศ. 2569–2574 วางกรอบ 4 ด้าน ตั้งแต่นำวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรมไปยกระดับการผลิต พัฒนาพื้นที่ต้นแบบอย่างโครงการทหารพันธุ์ดีและพื้นที่ของมูลนิธิชัยพัฒนา ไปจนถึงการพัฒนาหลักสูตรและถ่ายทอดเทคโนโลยีสู่กำลังพล เกษตรกร และชุมชน แต่สถานะปัจจุบันยังเป็นการกำหนดกรอบความร่วมมือ ไม่ใช่ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นแล้ว

สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) เปิดเผยความร่วมมือทางวิชาการระหว่าง สวทช. มูลนิธิชัยพัฒนา และกองทัพบก เพื่อประยุกต์ใช้องค์ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรมกับการผลิตสินค้าเกษตร

ความร่วมมือกำหนดกรอบระยะเวลาดำเนินงาน 5 ปี ตั้งแต่ พ.ศ. 2569–2574

บุคคลสำคัญที่ต้นทางระบุประกอบด้วย ศาสตราจารย์ ดร.ชูกิจ ลิมปิจำนงค์ ผู้อำนวยการสำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.)

พลเอก เจษฎา ศรีสุภาพ กรรมการและรองเลขาธิการมูลนิธิชัยพัฒนา รักษาการแทนกรรมการและเลขาธิการมูลนิธิชัยพัฒนา

และ พลเอก ณรงค์ฤทธิ์ คัมภีระ ผู้ช่วยผู้บัญชาการทหารบก

1. นำองค์ความรู้ วทน. ไปใช้กับการผลิตสินค้าเกษตร

ขอบเขตแรกคือ การบูรณาการองค์ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม หรือ วทน.

แนวทางคือการนำความเชี่ยวชาญของ สวทช. มาประยุกต์ใช้เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและยกระดับห่วงโซ่การผลิตสินค้าเกษตร

จุดสำคัญคือการเชื่อมองค์ความรู้ด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเข้ากับโจทย์การผลิต ไม่ใช่เพียงการพัฒนางานวิจัยอยู่ภายในหน่วยงาน

2. ใช้ “ทหารพันธุ์ดี-ชัยพัฒนา” เป็นพื้นที่ต้นแบบ

ขอบเขตที่สองคือ การพัฒนาพื้นที่ต้นแบบ

ทั้ง 3 หน่วยงานจะร่วมกันส่งเสริมและพัฒนาพื้นที่ เช่น โครงการทหารพันธุ์ดีของกองทัพบก และพื้นที่ดำเนินงานของมูลนิธิชัยพัฒนา

เป้าหมายคือทำให้พื้นที่เหล่านี้พร้อมรองรับและสามารถปรับใช้เทคโนโลยีให้เหมาะสมกับบริบทของแต่ละพื้นที่

การระบุพื้นที่ต้นแบบทำให้กรอบความร่วมมือมีจุดเชื่อมกับการนำเทคโนโลยีไปทดลองหรือประยุกต์ในพื้นที่จริง แต่ยังไม่ควรตีความว่าเทคโนโลยีทั้งหมดถูกนำไปใช้งานครบแล้ว

3. ถ่ายทอดเทคโนโลยีถึงเกษตรกรและชุมชน

ขอบเขตที่สามคือ การพัฒนาหลักสูตรและการถ่ายทอดความรู้

ความร่วมมือจะพัฒนาหลักสูตรการเรียนรู้ด้านวิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรมให้ตรงกับกลุ่มเป้าหมาย

พร้อมวางกรอบการถ่ายทอดเทคโนโลยีไปสู่ กำลังพล เกษตรกร และชุมชนเป้าหมาย เพื่อสร้างความต่อเนื่องและความยั่งยืนในการนำองค์ความรู้ไปใช้

สำหรับภาคเกษตร ประเด็นนี้สำคัญเพราะเป็นเส้นทางที่กำหนดไว้ให้เทคโนโลยีไม่ได้หยุดอยู่เฉพาะพื้นที่ต้นแบบ แต่มีเป้าหมายถ่ายทอดไปยังผู้ใช้ในพื้นที่ด้วย

4. ใช้ทรัพยากรร่วมกันและพัฒนาบุคลากร

ขอบเขตสุดท้ายคือ การแลกเปลี่ยนทรัพยากรและพัฒนาบุคลากร

ต้นทางระบุถึงการสนับสนุนทั้ง โครงสร้างพื้นฐาน กำลังพล งบประมาณ และเครื่องมืออุปกรณ์

รวมถึงการจัดฝึกอบรมและสัมมนาเพื่อเสริมสร้างขีดความสามารถของบุคลากร เพื่อใช้วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรมเป็นส่วนหนึ่งในการขับเคลื่อนภาคเกษตร

อย่างไรก็ตาม การระบุ “งบประมาณ” ในขอบเขตความร่วมมือ ไม่ได้หมายความว่ามีการประกาศวงเงินงบประมาณของโครงการแล้ว เพราะข้อมูลที่ตรวจได้ไม่ได้ระบุจำนวนเงิน

แล้วเกษตรกรจะได้อะไร?

สำหรับเกษตรกร ความน่าสนใจของความร่วมมือครั้งนี้อยู่ที่การกำหนดเส้นทางไว้ค่อนข้างชัด ตั้งแต่ องค์ความรู้ของ สวทช. → พื้นที่ต้นแบบ → การพัฒนาหลักสูตร → การถ่ายทอดเทคโนโลยีสู่เกษตรกรและชุมชน

โดยมีโครงการทหารพันธุ์ดีและพื้นที่ดำเนินงานของมูลนิธิชัยพัฒนาเป็นตัวอย่างพื้นที่ที่จะนำมาใช้รองรับและปรับเทคโนโลยีให้เหมาะกับบริบท

แต่ ณ ขั้นตอนนี้ยังไม่ควรสรุปว่าเกษตรกรได้รับประโยชน์ทางเศรษฐกิจแล้ว

ลงนามแล้ว ≠ ลดต้นทุนแล้ว

สิ่งที่เกิดขึ้นคือ การลงนามความร่วมมือทางวิชาการและกำหนดกรอบดำเนินงาน 5 ปี

ยังไม่ใช่หลักฐานว่าเทคโนโลยีถูกถ่ายทอดถึงเกษตรกรครบแล้ว

ยังไม่ใช่หลักฐานว่าต้นทุนการผลิตลดลง

ยังไม่ใช่หลักฐานว่าผลผลิตหรือรายได้เพิ่มขึ้น

ผลเหล่านี้ต้องวัดจากโครงการและการดำเนินงานในพื้นที่จริงหลังจากนี้

สิ่งที่ต้องจับตาใน 5 ปี

หลังวางกรอบความร่วมมือ สิ่งสำคัญคือการดูว่า เทคโนโลยีอะไรจะถูกนำไปใช้จริง

พื้นที่ต้นแบบใดจะเริ่มดำเนินการก่อน เกษตรกรและชุมชนกลุ่มใดจะเข้าร่วม มีหลักสูตรหรือเทคโนโลยีใดถูกถ่ายทอด และผลจากการนำไปใช้สามารถวัดได้อย่างไร

หากมีข้อมูลเหล่านี้ จะสามารถประเมินได้ว่าความร่วมมือ 5 ปีเปลี่ยนงานวิจัยและเทคโนโลยีให้กลายเป็นประโยชน์ในภาคการผลิตจริงได้มากน้อยเพียงใด

ณ ข้อมูลล่าสุด สิ่งที่ยืนยันได้คือ สวทช. มูลนิธิชัยพัฒนา และกองทัพบก วางกรอบความร่วมมือ 4 ด้าน ระยะเวลา 5 ปี โดยมีพื้นที่โครงการทหารพันธุ์ดีและพื้นที่ดำเนินงานของมูลนิธิชัยพัฒนาเป็นตัวอย่างพื้นที่ต้นแบบ

ส่วนผลต่อการลดต้นทุน เพิ่มผลผลิต หรือรายได้ของเกษตรกร ต้องติดตามจากการดำเนินงานจริงต่อไป

เผยแพร่ : 22 กันยายน 2569

ที่มา : สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.)

เรียบเรียงโดย นาดีดี.คอม