ผลผลิตเกษตรไทยปี 69 คาดโต 1.1% แต่เกษตรกรถามได้ “แล้วรายได้โตตามไหม?” สุริยะย้ำทุกนโยบายต้องถึงคนทำกิน

สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตรประเมินภาพรวมผลผลิตภาคเกษตรไทยปี 2569 ยังมีทิศทางเพิ่มขึ้น โดยดัชนีผลผลิตสินค้าเกษตรคาดอยู่ที่ 153.91 เพิ่มขึ้น 1.1% จากปีก่อน ขณะที่เศรษฐกิจการเกษตรทั้งปีมีแนวโน้มขยายตัว 0.5–1.5% แต่สำหรับเกษตรกร ตัวเลขผลผลิตที่เพิ่มขึ้นยังต้องอ่านควบคู่กับราคา ต้นทุน และรายได้สุทธิที่เหลือหลังจบฤดูผลิต

เมื่อวันที่ 3 กันยายน 2569 นายสุริยะ จึงรุ่งเรืองกิจ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เปิดเผยภายหลังเป็นประธานการประชุมคณะกรรมการนโยบายและแผนพัฒนาการเกษตรและสหกรณ์ ครั้งที่ 1/2569 ว่า การพิจารณาและเสนอความเห็นในทุกประเด็นต้องดำเนินการอย่างละเอียด สมเหตุสมผล และคำนึงถึงประโยชน์ของเกษตรกรเป็นสำคัญ

ข้อมูลสถานการณ์และแนวโน้มเศรษฐกิจการเกษตรปี 2569 จากสำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร หรือ สศก. ระบุว่า ดัชนีผลผลิตสินค้าเกษตรปีนี้คาดอยู่ที่ 153.91 เพิ่มขึ้น 1.1% เมื่อเทียบกับปีก่อน

เมื่อแยกตามกลุ่มสินค้า หมวดพืชคาดเพิ่มขึ้นประมาณ 1% ขณะที่หมวดปศุสัตว์เพิ่มขึ้นประมาณ 1.7%

ส่วนภาพรวมเศรษฐกิจการเกษตรคาดว่าจะขยายตัวอยู่ในช่วง 0.5–1.5%

อะไรหนุนภาคเกษตรปี 2569?

ปัจจัยสนับสนุนที่กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ระบุ มีทั้งการบริหารจัดการน้ำ การเตรียมความพร้อมรับมือภัยพิบัติ การควบคุมและเฝ้าระวังโรคระบาดในพืชและสัตว์ ตลอดจนการส่งเสริมเทคโนโลยีและนวัตกรรมเพื่อยกระดับสินค้าเกษตร

ปัจจัยเหล่านี้มีส่วนช่วยรักษาประสิทธิภาพการผลิตและทำให้ปริมาณผลผลิตโดยรวมมีแนวโน้มเพิ่มขึ้น

อย่างไรก็ตาม กระทรวงเกษตรฯ ยังต้องติดตามความเสี่ยงจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ รวมถึงความผันผวนของเศรษฐกิจโลก ซึ่งสามารถส่งผลต่อภาคการผลิตและเกษตรกรได้

ผลผลิตโต 1.1% ไม่ได้แปลว่า “รายได้เกษตรกรโต 1.1%”

ประเด็นนี้เป็นเรื่องที่ต้องแยกให้ชัดเจน

ตัวเลขเพิ่มขึ้น 1.1% ที่เปิดเผยครั้งนี้เป็นการคาดการณ์ ดัชนีผลผลิตสินค้าเกษตร ไม่ใช่อัตราการเพิ่มขึ้นของรายได้สุทธิของเกษตรกร

รายได้ของเกษตรกรยังขึ้นอยู่กับปัจจัยอื่น โดยเฉพาะราคาสินค้าเกษตรที่ขายได้ ปริมาณผลผลิตของแต่ละครัวเรือน และต้นทุนการผลิต

หากเกษตรกรผลิตสินค้าได้มากขึ้น แต่ราคาขายลดลง รายได้รวมอาจไม่ได้เพิ่มขึ้นในสัดส่วนเดียวกับผลผลิต

ในทางกลับกัน หากราคาขายทรงตัวแต่ต้นทุนปุ๋ย น้ำมัน ค่าแรง ค่าเครื่องจักร หรือค่าใช้จ่ายด้านอื่นเพิ่มขึ้น เงินที่เกษตรกรเหลือหลังหักต้นทุนก็สามารถลดลงได้เช่นกัน

ดังนั้น การประเมินว่าเกษตรกรมีสถานะทางเศรษฐกิจดีขึ้นหรือไม่ จึงต้องดูมากกว่าตัวเลขผลผลิต

จาก “ผลผลิตต่อไร่” ต้องดูต่อถึง “กำไรต่อไร่”

แนวคิดนี้มีความสำคัญตั้งแต่ระดับประเทศลงไปถึงระดับแปลง

เกษตรกรมักติดตามว่าข้าวได้กี่กิโลกรัมต่อไร่ ข้าวโพดได้กี่ตัน อ้อยได้กี่ตัน หรือผลไม้ให้ผลผลิตมากกว่าปีก่อนเท่าไร

แต่ผลผลิตสูงสุดไม่ได้หมายความว่าจะสร้างกำไรสูงสุดเสมอไป

หากการเพิ่มผลผลิตต้องใช้ปุ๋ยเพิ่ม ใช้น้ำเพิ่ม ใช้สารป้องกันกำจัดศัตรูพืชเพิ่ม หรือเพิ่มต้นทุนด้านเครื่องจักรและแรงงานมากกว่ามูลค่าของผลผลิตที่เพิ่มขึ้น การลงทุนเพิ่มเติมก็อาจไม่คุ้มค่า

ตัวเลขที่ควรติดตามควบคู่กับผลผลิตต่อพื้นที่จึงเป็น “ต้นทุนต่อพื้นที่” และ “กำไรสุทธิต่อพื้นที่”

ปีนี้ยังมีโจทย์ตลาดโลกเข้ามาพร้อมกัน

ในการประชุมครั้งเดียวกัน คณะกรรมการยังเห็นชอบการเปิดตลาดสินค้าเกษตรตามพันธกรณี WTO สำหรับสินค้าหลายรายการ ทั้งหอมหัวใหญ่ มันฝรั่ง และกระเทียม พร้อมเห็นชอบในหลักการเกี่ยวกับเงื่อนไขบริหารการนำเข้าเมล็ดกาแฟและผลิตภัณฑ์กาแฟ

ประเด็นดังกล่าวสะท้อนว่า ภาคเกษตรไทยไม่ได้มีโจทย์เพียงการเพิ่มปริมาณผลผลิต

แต่ต้องแข่งขันทั้งด้านราคา คุณภาพ ต้นทุน และตลาดกับสินค้าจากต่างประเทศด้วย

นายสุริยะย้ำว่า การพิจารณานโยบายต้องคำนึงถึงประโยชน์ของเกษตรกร และในกรณีกาแฟยังให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องทบทวนแนวทางเพิ่มศักยภาพการผลิตภายในประเทศควบคู่กับการบริหารการนำเข้า

ตัวเลขต่อไปที่เกษตรกรอยากเห็นคือ “รายได้สุทธิ”

การที่ดัชนีผลผลิตสินค้าเกษตรปี 2569 มีแนวโน้มเพิ่มขึ้น 1.1% ถือเป็นสัญญาณบวกในด้านการผลิต

แต่หากต้องการตอบว่าชีวิตความเป็นอยู่ของเกษตรกรดีขึ้นหรือไม่ ยังต้องพิจารณาตัวเลขด้านราคา ต้นทุน และรายได้ร่วมกัน

สำหรับภาครัฐ การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตจึงควรเดินพร้อมกับการบริหารตลาด ลดต้นทุน เพิ่มมูลค่าสินค้า และรักษาความสามารถในการแข่งขัน

สำหรับเกษตรกรเอง การวางแผนการผลิตก็อาจต้องเปลี่ยนจากการมุ่งทำผลผลิตสูงสุดเพียงอย่างเดียว ไปสู่การมองผลตอบแทนหลังหักต้นทุนให้มากขึ้น

เพราะในท้ายที่สุด คำถามสำคัญไม่ได้อยู่เพียงว่า

“ปีนี้ประเทศไทยผลิตสินค้าเกษตรได้มากขึ้นกี่เปอร์เซ็นต์?”

แต่คือ

“จากผลผลิตที่เพิ่มขึ้น เกษตรกรมีเงินเหลือหลังหักต้นทุนเพิ่มขึ้นจริงหรือไม่?”

หากตัวเลขสองชุดนี้เติบโตไปพร้อมกัน จึงจะเป็นการเติบโตของภาคเกษตรที่ส่งผ่านไปถึงคนทำการผลิตอย่างแท้จริง

#นาดีดีดอทคอม #นาดีดีข่าวเกษตร #ข่าวเกษตร #เกษตรกร #เศรษฐกิจเกษตร #ผลผลิตเกษตร #รายได้เกษตรกร #ต้นทุนเกษตร #ราคาสินค้าเกษตร #สศก #กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ #สุริยะจึงรุ่งเรืองกิจ