ดราม่า! “ประเทศไทยได้อะไรจากเกษตรตำบล?” โพสต์เดียวคนถกสนั่น แล้วหน้าที่จริงเขาทำอะไร?
คำถามสั้น ๆ แต่สะเทือนวงการส่งเสริมการเกษตรไม่น้อย
เมื่อผู้ใช้เฟซบุ๊กรายหนึ่งโพสต์ข้อความว่า
“ประเทศไทยได้อะไร? จากเกษตรตำบล”
พร้อมข้อความประกอบว่า อย่าเพิ่งตัดสินหนังสือเพียงแค่เห็นปก
หลังโพสต์ประมาณ 20 ชั่วโมง จากภาพที่นาดีดี.คอมได้รับ พบว่ามีการแสดงความรู้สึกราว 654 ครั้ง ความคิดเห็นประมาณ 291 รายการ และแชร์ประมาณ 191 ครั้ง
บางความคิดเห็นตั้งคำถามว่า เกษตรกรได้รับอะไรจากเจ้าหน้าที่ระดับตำบลจริง ๆ ขณะที่อีกด้านก็มีผู้เข้ามาอธิบายว่า งานของ “เกษตรตำบล” มีมากกว่าสิ่งที่ประชาชนเห็น
แล้วจริง ๆ เกษตรตำบลคือใคร และมีหน้าที่อะไร?
คำว่า “เกษตรตำบล” ที่เกษตรกรเรียกกันทั่วไป ส่วนใหญ่หมายถึง นักวิชาการส่งเสริมการเกษตรที่ได้รับมอบหมายให้ดูแลพื้นที่ตำบล ปฏิบัติงานภายใต้ สำนักงานเกษตรอำเภอ กรมส่งเสริมการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์
หน้าที่ไม่ได้มีเพียงรับขึ้นทะเบียนเกษตรกร
แต่ยังครอบคลุมทั้งการลงพื้นที่เยี่ยมเกษตรกร ถ่ายทอดความรู้ แนะนำการผลิต ติดตามโรคและแมลง ประสานโครงการภาครัฐ งานทะเบียนเกษตรกร งานวิสาหกิจชุมชน งานกลุ่มเกษตรกร ไปจนถึงการส่งข้อมูลจากพื้นที่กลับเข้าสู่ระบบราชการ
กรมส่งเสริมการเกษตรเองใช้ระบบส่งเสริมที่เน้น การฝึกอบรมและการเยี่ยมเยียนเกษตรกร เพื่อให้เจ้าหน้าที่นำความรู้ เทคโนโลยี และแนวทางแก้ปัญหาไปถึงเกษตรกรในพื้นที่
แต่คำถามสำคัญคือ...
ถ้าหน้าที่มีเยอะขนาดนี้ แล้วทำไมเกษตรกรบางส่วนยังถามว่า “เราได้อะไร?”
ตรงนี้อาจเป็นหัวใจของดราม่ามากกว่าการเถียงว่าใครถูกใครผิด
เพราะต่อให้ในระเบียบราชการจะเขียนหน้าที่ไว้มากแค่ไหน หากเกษตรกรในพื้นที่ ไม่รู้ว่าใครคือเจ้าหน้าที่ของตน ไม่เคยเห็นลงพื้นที่ หรือไม่รู้ว่าเวลามีปัญหาจะติดต่อใคร
ในมุมของเกษตรกร เขาก็อาจรู้สึกได้ว่า
“แล้วระบบนี้ช่วยอะไรเรา?”
แต่ในอีกด้านหนึ่ง การเหมารวมว่าเจ้าหน้าที่เกษตรตำบลทั้งประเทศไม่ทำงาน ก็อาจไม่เป็นธรรมเช่นกัน
เพราะเจ้าหน้าที่จำนวนหนึ่งต้องดูแลหลายพื้นที่ มีทั้งงานภาคสนาม งานเอกสาร งานโครงการ และภารกิจเร่งด่วนจากส่วนกลางในเวลาเดียวกัน
ดังนั้นดราม่าครั้งนี้ อาจไม่ใช่คำถามว่า
“เกษตรตำบลมีประโยชน์หรือไม่มีประโยชน์”
แต่อาจเป็นคำถามใหญ่กว่านั้นว่า
ระบบส่งเสริมการเกษตรของไทย ทำให้เกษตรกรรู้สึกว่าเจ้าหน้าที่อยู่ใกล้ตัวเขามากพอแล้วหรือยัง?
เพราะสุดท้ายแล้ว งานส่งเสริมการเกษตรจะมีคุณค่า ไม่ใช่เพียงเพราะมีเขียนไว้ในระเบียบ
แต่ต้องทำให้เกษตรกรรู้สึกได้ว่า
“เวลามีปัญหา เรายังมีคนของรัฐที่เดินเข้ามาหาเรา”
#นาดีดีดอทคอม #นาดีดี #เกษตรตำบล #กรมส่งเสริมการเกษตร #นักวิชาการส่งเสริมการเกษตร #เกษตรอำเภอ #เกษตรกร #ส่งเสริมการเกษตร #กระทรวงเกษตร #เกษตรไทย
ดราม่า! “ประเทศไทยได้อะไรจากเกษตรตำบล?” โพสต์เดียวคนถกสนั่น แล้วหน้าที่จริงเขาทำอะไร?
คำถามเพียงประโยคเดียวกำลังกลายเป็นประเด็นถกเถียงในวงการเกษตร หลังผู้ใช้ Facebook รายหนึ่งโพสต์ข้อความว่า “ประเทศไทยได้อะไร? จากเกษตรตำบล” และมีผู้เข้ามาแสดงความคิดเห็น รวมถึงแชร์ต่อเป็นจำนวนมากภายในเวลาไม่ถึง 1 วัน
จากภาพโพสต์ที่นาดีดี.คอมได้รับ หลังเผยแพร่ประมาณ 20 ชั่วโมง พบว่ามีการแสดงความรู้สึกราว 654 ครั้ง ความคิดเห็นประมาณ 291 รายการ และแชร์ประมาณ 191 ครั้ง
กระแสความคิดเห็นมีทั้งฝ่ายที่ตั้งคำถามถึงผลงานของเจ้าหน้าที่เกษตรระดับตำบล และอีกฝ่ายที่พยายามอธิบายว่า งานของเจ้าหน้าที่ส่งเสริมการเกษตรในพื้นที่มีมากกว่าสิ่งที่ประชาชนเห็น
ประเด็นนี้จึงน่าสนใจกว่าดราม่าบนโซเชียล เพราะกำลังตั้งคำถามถึง “ด่านหน้าของระบบส่งเสริมการเกษตรไทย” ว่า วันนี้ยังเชื่อมถึงเกษตรกรได้มากน้อยเพียงใด
เกษตรตำบลคือใคร?
คำว่า “เกษตรตำบล” เป็นคำที่เกษตรกรและประชาชนใช้เรียกเจ้าหน้าที่ส่งเสริมการเกษตรที่ได้รับมอบหมายให้ดูแลพื้นที่ตำบล
ในโครงสร้างราชการ เจ้าหน้าที่เหล่านี้ส่วนใหญ่เป็น นักวิชาการส่งเสริมการเกษตร ซึ่งปฏิบัติงานอยู่ภายใต้ สำนักงานเกษตรอำเภอ กรมส่งเสริมการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์
ดังนั้น “เกษตรตำบล” ไม่ได้เป็นหน่วยงานแยกต่างหาก แต่เป็นเจ้าหน้าที่ระดับพื้นที่ที่ทำหน้าที่เชื่อมระหว่างนโยบายของรัฐกับเกษตรกรในหมู่บ้านและตำบล
หน้าที่ไม่ได้มีแค่ขึ้นทะเบียนเกษตรกร
ตามภารกิจของกรมส่งเสริมการเกษตร งานหลักครอบคลุมตั้งแต่การพัฒนาเกษตรกร การถ่ายทอดเทคโนโลยี การส่งเสริมการผลิตและการแปรรูปสินค้าเกษตร การเพิ่มมูลค่า การส่งเสริมวิสาหกิจชุมชน รวมถึงการให้บริการด้านการเกษตรแก่ประชาชน
เมื่อภารกิจเหล่านี้ลงมาถึงระดับพื้นที่ เจ้าหน้าที่จึงต้องรับผิดชอบงานหลายด้าน เช่น
การลงพื้นที่เยี่ยมเกษตรกร ให้คำแนะนำเรื่องการผลิต ติดตามโรคและแมลง ประสานหน่วยงานเมื่อเกิดภัยพิบัติ ดูแลงานทะเบียนเกษตรกร สนับสนุนกลุ่มและวิสาหกิจชุมชน ติดตามโครงการภาครัฐ รวมถึงรวบรวมข้อมูลจากพื้นที่เข้าสู่ระบบราชการ
ในหลายพื้นที่ เจ้าหน้าที่หนึ่งคนอาจต้องรับผิดชอบทั้งงานภาคสนาม งานข้อมูล และงานโครงการหลายเรื่องพร้อมกัน
งานสำคัญอีกอย่างคือ “เดินไปหาเกษตรกร”
กรมส่งเสริมการเกษตรใช้แนวทาง Training & Visit หรือ T&V ซึ่งเน้นทั้งการพัฒนาความรู้ของเจ้าหน้าที่และการออกเยี่ยมเยียนเกษตรกรในพื้นที่
หลักคิดสำคัญคือ เจ้าหน้าที่ไม่ควรรอให้เกษตรกรมาหาที่สำนักงานเพียงอย่างเดียว แต่ต้องนำข้อมูล ความรู้ และแนวทางแก้ปัญหาไปถึงพื้นที่จริง
และตรงนี้เองอาจเป็นหัวใจของดราม่าครั้งนี้
ถ้าหน้าที่มีมาก แล้วทำไมเกษตรกรยังถามว่า “ได้อะไร?”
คำถามนี้ไม่ได้แปลว่าเจ้าหน้าที่ทุกคนไม่ทำงาน
แต่มันอาจสะท้อน ช่องว่างระหว่าง “งานที่รัฐทำ” กับ “สิ่งที่เกษตรกรสัมผัสได้”
สำหรับระบบราชการ การจัดประชุม การทำโครงการ การลงข้อมูล การรายงานผล หรือการประสานงบประมาณอาจถือเป็นภารกิจที่จำเป็น
แต่สำหรับเกษตรกร สิ่งที่จับต้องได้กว่านั้นคือ
เวลาข้าวเป็นโรค โทรหาใคร?
แมลงลงแปลง ใครมาดู?
น้ำท่วม ภัยแล้ง หรือผลผลิตเสียหาย ต้องแจ้งใคร?
มีเทคโนโลยีใหม่ ใครเป็นคนเอามาบอก?
มีโครงการช่วยเหลือ เกษตรกรรู้ข่าวหรือไม่?
หากเกษตรกรตอบคำถามเหล่านี้ไม่ได้ หรือไม่รู้แม้แต่เจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบพื้นที่ของตนคือใคร ต่อให้ระบบมีภารกิจมากเพียงใด ความรู้สึกว่า “รัฐอยู่ใกล้เกษตรกร” ก็อาจไม่เกิดขึ้น
แต่การเหมารวมเจ้าหน้าที่ทั้งประเทศก็ไม่เป็นธรรม
ในอีกด้านหนึ่ง เจ้าหน้าที่แต่ละพื้นที่มีจำนวนบุคลากร จำนวนตำบล จำนวนครัวเรือนเกษตร และภาระงานแตกต่างกัน
บางพื้นที่เจ้าหน้าที่ต้องรับผิดชอบหลายตำบล และยังต้องทำทั้งงานภาคสนาม งานเอกสาร งานข้อมูล และโครงการจากส่วนกลางในเวลาเดียวกัน
ดังนั้น การใช้ประสบการณ์จากพื้นที่ใดพื้นที่หนึ่งไปตัดสินเจ้าหน้าที่ทั้งประเทศ ก็อาจไม่สะท้อนภาพจริงเช่นกัน
ดราม่าครั้งนี้จึงอาจมีประโยชน์มากที่สุด หากเปลี่ยนจากการถามว่า
“เกษตรตำบลดีหรือไม่ดี?”
ไปเป็นคำถามว่า
“ประเทศไทยลงทุนกับระบบส่งเสริมการเกษตรแล้ว เกษตรกรรับรู้และได้รับประโยชน์จากระบบนั้นมากน้อยเพียงใด?”
เพราะท้ายที่สุด งานส่งเสริมการเกษตรจะมีคุณค่า ไม่ใช่เพียงเพราะมีภารกิจเขียนไว้ในระเบียบ
แต่ต้องสะท้อนออกมาให้เห็นว่า เจ้าหน้าที่ช่วยเกษตรกรแก้ปัญหาอะไร ลดต้นทุนตรงไหน เพิ่มรายได้อย่างไร หรือช่วยให้เกษตรกรผ่านวิกฤตอะไรมาแล้วบ้าง
และหากวันหนึ่งยังมีเกษตรกรจำนวนมากถามว่า
“ประเทศไทยได้อะไรจากเกษตรตำบล?”
คำถามนั้นอาจไม่ควรถูกมองเป็นเพียงดราม่า
แต่อาจเป็นเสียงสะท้อนที่ทั้งระบบควรนำกลับไปถามตัวเองว่า
งานที่ทำอยู่ ไปถึงเกษตรกรจริงแค่ไหน?
#นาดีดีดอทคอม #นาดีดี #เกษตรตำบล #กรมส่งเสริมการเกษตร #นักวิชาการส่งเสริมการเกษตร #เกษตรอำเภอ #เกษตรกร #ส่งเสริมการเกษตร #กระทรวงเกษตร #เกษตรไทย
