น้ำท่วมพืชผลเสียหาย อย่ารอจนเสียสิทธิ! เกษตรฯ แนะขั้นตอนแจ้งภัย–ยื่น กษ.01 ก่อนรับเงินช่วยเหลือ

สำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัดประจวบคีรีขันธ์เผยแพร่แนวทางการช่วยเหลือเกษตรกรผู้ประสบภัยพิบัติด้านการเกษตร ตามหลักเกณฑ์ที่ใช้ในปี 2569 อธิบายขั้นตอนตั้งแต่การขึ้นทะเบียนเกษตรกร การแจ้งเหตุ การสำรวจความเสียหาย การตรวจสอบประกาศเขตภัย ไปจนถึงการยื่นแบบ กษ.01 การประชาคม การอนุมัติ และการจ่ายเงินช่วยเหลือ

ประเด็นสำคัญคือ เกษตรกรที่ได้รับผลกระทบจากน้ำท่วมไม่ได้รับเงินช่วยเหลือโดยอัตโนมัติ เพราะต้องมีการตรวจสอบสิทธิและความเสียหายตามหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง

เกษตรฯ อธิบายขั้นตอนช่วยเหลือผู้ประสบภัยปี 2569

วันที่ 9 ตุลาคม 2569 สำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัดประจวบคีรีขันธ์เผยแพร่ข้อมูลหัวข้อ “น้ำท่วม พืชผลเสียหาย เกษตรกรจะได้รับความช่วยเหลืออย่างไร”

เนื้อหาอธิบายกระบวนการช่วยเหลือเกษตรกรผู้ประสบภัยพิบัติด้านการเกษตร ตั้งแต่การเตรียมข้อมูลก่อนเกิดภัย การแจ้งเหตุ และการตรวจสอบความเสียหาย ไปจนถึงขั้นตอนอนุมัติความช่วยเหลือ

แนวทางดังกล่าวมีความสำคัญต่อเกษตรกรที่กำลังประสบปัญหาน้ำท่วม เพราะช่วยให้เข้าใจว่าการได้รับความช่วยเหลือต้องผ่านการดำเนินงานหลายขั้นตอน ไม่ใช่เพียงการแจ้งว่าพื้นที่เพาะปลูกถูกน้ำท่วม

ขั้นตอนแรก ต้องขึ้นทะเบียนเกษตรกรก่อนเกิดภัย

การขึ้นทะเบียนเกษตรกรและปรับปรุงข้อมูลการเพาะปลูกให้เป็นปัจจุบันก่อนเกิดภัย เป็นเงื่อนไขสำคัญสำหรับการตรวจสอบสิทธิช่วยเหลือด้านพืช

ข้อมูลทะเบียนใช้ประกอบการตรวจสอบว่าเกษตรกรทำการเพาะปลูกพืชชนิดใด อยู่ในพื้นที่ใด และมีข้อมูลการเพาะปลูกตามรอบที่เกี่ยวข้องหรือไม่

ดังนั้น เกษตรกรควรตรวจสอบข้อมูลทะเบียนและพื้นที่เพาะปลูกให้ถูกต้อง ไม่ควรรอให้เกิดภัยพิบัติก่อนจึงเริ่มตรวจสอบข้อมูล

อย่างไรก็ตาม การมีทะเบียนเกษตรกรไม่ได้หมายความว่าจะได้รับเงินช่วยเหลือทุกกรณี เพราะยังต้องพิจารณาความเสียหายและเงื่อนไขอื่นประกอบ

เมื่อเกิดน้ำท่วม ต้องแจ้งเหตุและเก็บหลักฐาน

เมื่อพื้นที่เพาะปลูกได้รับผลกระทบจากน้ำท่วม เกษตรกรควรแจ้งเหตุแก่สำนักงานเกษตรอำเภอหรือเจ้าหน้าที่ที่รับผิดชอบในพื้นที่

ข้อมูลที่ควรจัดเตรียมเพื่อประกอบการตรวจสอบ ได้แก่

- ภาพถ่ายสภาพพื้นที่เพาะปลูกที่ได้รับผลกระทบ
- พิกัดและตำแหน่งแปลงเกษตร
- ชนิดพืชและข้อมูลพื้นที่เพาะปลูก
- รายละเอียดเหตุการณ์และความเสียหายที่พบ

หลักฐานเหล่านี้ช่วยให้เจ้าหน้าที่ตรวจสอบข้อมูลได้ แต่ไม่ได้ใช้แทนกระบวนการสำรวจและรับรองความเสียหายอย่างเป็นทางการ

ประกาศเขตภัยมีมากกว่าหนึ่งประเภท

อีกประเด็นที่เกษตรกรต้องเข้าใจคือการแยกระหว่าง

ประกาศพื้นที่ประสบสาธารณภัย

กับ

ประกาศเขตการให้ความช่วยเหลือผู้ประสบภัยพิบัติกรณีฉุกเฉิน

ประกาศทั้งสองประเภทมีวัตถุประสงค์และผลต่อการดำเนินงานที่แตกต่างกัน

ดังนั้น การมีประกาศพื้นที่ประสบสาธารณภัยไม่ได้หมายความว่าพื้นที่ดังกล่าวผ่านเงื่อนไขการจ่ายเงินช่วยเหลือด้านการเกษตรทั้งหมดแล้ว

ในทางกลับกัน หากยังไม่มีประกาศเขตการให้ความช่วยเหลือ ก็ไม่ได้หมายความว่าหน่วยงานท้องถิ่นไม่สามารถดำเนินการช่วยเหลือประชาชนในรูปแบบอื่นตามอำนาจหน้าที่ได้

เกษตรกรควรสอบถามหน่วยงานในพื้นที่ว่าเหตุการณ์น้ำท่วมที่เกิดขึ้นอยู่ภายใต้ประกาศและหลักเกณฑ์ใด

ยื่นแบบ กษ.01 แล้วต้องตรวจสอบอะไรต่อ

แบบ กษ.01 เป็นเอกสารที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการขอรับความช่วยเหลือผู้ประสบภัยพิบัติด้านการเกษตร

เมื่อเกษตรกรแจ้งเหตุและดำเนินการยื่นเอกสารตามขั้นตอนแล้ว เจ้าหน้าที่ต้องตรวจสอบข้อมูลทะเบียน พื้นที่เพาะปลูก ชนิดพืช และความเสียหายที่เข้าเกณฑ์

จุดที่ต้องแยกให้ชัดคือ

พื้นที่ได้รับผลกระทบ หมายถึงพื้นที่ที่ได้รับผลจากเหตุภัยพิบัติตามข้อมูลที่รายงานหรือสำรวจ

พื้นที่ตรวจพบความเสียหาย หมายถึงพื้นที่ที่ผ่านการตรวจสอบแล้วว่ามีความเสียหายตามหลักเกณฑ์

ตัวเลขสองประเภทนี้ไม่จำเป็นต้องเท่ากัน และไม่ควรนำพื้นที่ได้รับผลกระทบทั้งหมดไปคำนวณเงินช่วยเหลือทันที

ทำไมต้องมีการประชาคมและกลั่นกรอง

หลังการสำรวจและตรวจสอบข้อมูลความเสียหาย จะมีขั้นตอนการตรวจสอบความถูกต้อง การประชาคม และการกลั่นกรองตามหลักเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง

กระบวนการดังกล่าวมีเป้าหมายให้ข้อมูลผู้ขอรับความช่วยเหลือและพื้นที่เสียหายได้รับการตรวจสอบก่อนเสนออนุมัติ

เมื่อผ่านขั้นตอนอนุมัติแล้ว จึงเข้าสู่กระบวนการจ่ายเงินตามช่องทางที่กำหนด พร้อมการตรวจสอบเพื่อป้องกันการจ่ายซ้ำซ้อน

ดังนั้น การยื่นแบบ กษ.01 หรือผ่านการสำรวจเบื้องต้นยังไม่ใช่หลักฐานว่าเงินช่วยเหลือได้รับอนุมัติแล้ว

เงินช่วยเหลือไร่ละเท่าไร

อัตราความช่วยเหลือด้านพืชขึ้นอยู่กับหลักเกณฑ์ที่ใช้บังคับ ชนิดพืช พื้นที่ที่เข้าเงื่อนไข และความเสียหายที่ผ่านการตรวจสอบ

จึงไม่สามารถนำอัตราช่วยเหลือของข้าวไปใช้กับพืชไร่ พืชผัก หรือไม้ผลโดยอัตโนมัติ

นอกจากนี้ การคำนวณวงเงินช่วยเหลือต้องอ้างอิงพื้นที่เสียหายที่ได้รับการรับรองและข้อจำกัดตามหลักเกณฑ์ ไม่ใช่ใช้จำนวนไร่ทั้งหมดในทะเบียนเกษตรกร

เกษตรกรจึงควรตรวจสอบอัตราและเงื่อนไขล่าสุดกับสำนักงานเกษตรอำเภอหรือหน่วยงานรับผิดชอบก่อนคำนวณเงินที่คาดว่าจะได้รับ

ยื่นเรื่องแล้วจะได้รับเงินเมื่อไร

ขั้นตอนการช่วยเหลือมีทั้งการแจ้งเหตุ สำรวจ ตรวจสอบ ประชาคม กลั่นกรอง อนุมัติ และจ่ายเงิน

แต่กรอบเวลาการดำเนินการในแต่ละขั้นไม่ใช่การยืนยันวันโอนเงินให้เกษตรกรแต่ละราย

ระยะเวลาจริงอาจขึ้นอยู่กับความครบถ้วนของเอกสาร ผลการตรวจสอบความเสียหาย สถานะประกาศเขตช่วยเหลือ และกระบวนการอนุมัติของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

จึงไม่ควรนำวันที่เจ้าหน้าที่รับเรื่องหรือวันที่ประชาคมมาใช้เป็นวันรับเงินโดยไม่มีประกาศรองรับ

เกษตรกรควรดำเนินการอย่างไร

สำหรับผู้ที่ประสบปัญหาน้ำท่วมพื้นที่เพาะปลูก ควรเริ่มจากตรวจสอบข้อมูลทะเบียนเกษตรกรและแจ้งเหตุแก่สำนักงานเกษตรอำเภอโดยเร็วตามขั้นตอนที่กำหนด

จากนั้นจัดเก็บหลักฐานสภาพแปลง พิกัด และข้อมูลการเพาะปลูก เพื่อใช้ประกอบการตรวจสอบ

ควรติดตามว่าพื้นที่ของตนมีประกาศเขตภัยประเภทใด และต้องยื่นแบบ กษ.01 ภายในกำหนดใด

เมื่อยื่นเอกสารแล้ว ให้ติดตามสถานะการสำรวจ การรับรองความเสียหาย และการอนุมัติอย่างต่อเนื่อง

หากข้อมูลทะเบียนหรือพื้นที่เพาะปลูกมีความคลาดเคลื่อน ควรสอบถามเจ้าหน้าที่ถึงขั้นตอนแก้ไขตามหลักเกณฑ์ ไม่ควรแก้ไขย้อนหลังโดยเข้าใจว่าจะทำให้เกิดสิทธิรับเงินจากภัยที่เกิดขึ้นแล้วโดยอัตโนมัติ

สิ่งที่ต้องจับตาต่อ

ประเด็นสำคัญสำหรับเกษตรกรไม่ใช่เพียงอัตราช่วยเหลือไร่ละเท่าไร แต่ต้องตรวจสอบให้ครบว่าตนเองเข้าเกณฑ์หรือไม่

โดยเฉพาะสถานะทะเบียนเกษตรกร ประกาศเขตการให้ความช่วยเหลือ ผลสำรวจความเสียหาย การรับรองพื้นที่ และการอนุมัติจ่ายเงิน

น้ำท่วมไม่ได้หมายความว่าได้รับเงินทันที แต่การเตรียมข้อมูลให้ครบและติดตามขั้นตอนอย่างถูกต้องช่วยลดปัญหาในการตรวจสอบสิทธิได้

เผยแพร่วันที่ 9 ตุลาคม 2569

ที่มา : สำนักงานเกษตรและสหกรณ์จังหวัดประจวบคีรีขันธ์

เรียบเรียงโดย นาดีดี.คอม