พื้นที่มันฯ เพิ่ม 2.29% แต่ผลผลิตต่อไร่ลด 1.32%—โรคใบด่าง-ท่อนพันธุ์ขาดกดฤดู 69/70

สมาคมมันสำปะหลังเปิดเผยผลสำรวจฤดูการผลิตปี 2569/70 พบว่าพื้นที่เก็บเกี่ยวมันสำปะหลังทั่วประเทศเพิ่มขึ้นจาก 6.615 ล้านไร่ เป็นประมาณ 6.766 ล้านไร่ เพิ่มขึ้น 2.29% โดยเฉพาะในภาคอีสานที่มีราคามันสูงจูงใจให้เกษตรกรเปลี่ยนมาปลูกแทนอ้อยและข้าวโพด

อย่างไรก็ตาม ผลผลิตเฉลี่ยต่อไร่กลับลดลงจาก 2.8 ตัน/ไร่ เป็นประมาณ 2.77 ตัน/ไร่ ลดลง 1.32% ส่งผลให้ผลผลิตรวมเพิ่มขึ้นเพียงเล็กน้อยจาก 18.58 ล้านตัน เป็น 18.75 ล้านตัน หรือเพิ่มขึ้น 0.94% จากฐานผลผลิตปี 2568/69 ที่ 18.58 ล้านตัน

ปัญหาสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อผลผลิตคือปัญหาท่อนพันธุ์ดีที่ขาดแคลน โดยเฉพาะท่อนพันธุ์แข็งแรงและปลอดโรคไม่เพียงพอ รวมถึงโรคใบด่างและโรคพุ่มแจ้ที่ระบาดในหลายจังหวัดและขยายวงกว้าง เป็นสาเหตุทำให้ผลผลิตเฉลี่ยต่อไร่ลดลง

การระบาดของโรคใบด่างพบสภาพกระจายทุกภูมิภาค เช่น ภาคเหนือพื้นที่ปลูกเพิ่มเป็น 1.7 ล้านไร่ ผลผลิตลดลง 2.54% และจังหวัดกำแพงเพชรที่ลดลงถึง 7.15% ขณะที่ภาคอีสานพื้นที่ปลูกเพิ่ม 3.61% แต่ผลผลิตลดลง 1.04% โดยเฉพาะนครราชสีมาที่ลดลง 1.49%

อีกทั้งการเร่งเก็บเกี่ยวก่อนครบอายุตามปกติ ซึ่งปกติจะเก็บเกี่ยวที่ 8-10 เดือน แต่ขณะนี้บางพื้นที่เริ่มเก็บที่ 5-7 เดือน เนื่องจากราคาหัวมันจูงใจและสภาพคล่องของเกษตรกร ส่งผลให้หัวมันยังไม่สมบูรณ์ น้ำหนักและเปอร์เซ็นต์แป้งลดลง

สภาวะขาดแคลนท่อนพันธุ์สะอาดทำให้ราคาท่อนพันธุ์เพิ่มสูงขึ้นมากในบางพื้นที่ จากราคา 1 บาท/ท่อน เป็นราคาถึง 4-5 บาท/ท่อน ขณะที่ภาคเอกชนเรียกร้องให้ภาครัฐทบทวนมาตรการเคลื่อนย้ายท่อนพันธุ์สะอาดระหว่างพื้นที่ภายใต้มาตรการควบคุมโรคที่เหมาะสม

สมาคมเสนอให้เร่งสนับสนุนการผลิตและกระจายพันธุ์มันสำปะหลังที่ต้านทานโรค พร้อมส่งเสริมการคัดเลือกท่อนพันธุ์สะอาดจากแปลงของเกษตรกร ใช้เทคโนโลยีช่วยเพิ่มประสิทธิภาพ และพิจารณานำเข้าพันธุ์คุณภาพสูงจากต่างประเทศ เพื่อตอบสนองความต้องการและรักษาความสามารถในการแข่งขันของอุตสาหกรรมในระยะยาว