ผัก–ผลไม้จีนราคาถูกทะลักไทย โจทย์ใหญ่ไม่ใช่แค่ราคา—ต้องรู้แหล่งที่มาและตรวจสารตกค้าง

ผัก ผลไม้ และอาหารจากจีนกำลังเป็นคู่แข่งที่เห็นชัดขึ้นในตลาดไทย จากความได้เปรียบด้านราคาและระบบขนส่งที่รวดเร็ว รายงานของ Thai PBS วันที่ 11 สิงหาคม 2569 สะท้อนข้อกังวลว่า สินค้าบางส่วนอาจมีสารตกค้างเกินมาตรฐาน พร้อมข้อเสนอให้ตลาดติดป้ายแหล่งที่มาของสินค้าให้ชัดเจน เพื่อให้ผู้บริโภคตัดสินใจได้ด้วยข้อมูล ไม่ใช่ดูเพียงราคาหน้าร้าน

เรื่องนี้ต้องแยกสองประเด็นออกจากกันให้ชัด สินค้านำเข้าราคาถูกไม่ใช่สินค้าที่ไม่ปลอดภัยโดยอัตโนมัติ และไม่ควรเหมารวมว่าสินค้าจากจีนทั้งหมดมีปัญหา แต่เมื่อสินค้าปริมาณมากเข้ามาแข่งขันในตลาดไทย ผู้บริโภคย่อมมีสิทธิรู้ว่าสินค้ามาจากไหน ผ่านใคร และได้รับการตรวจตามมาตรฐานเดียวกับสินค้าที่ผลิตในประเทศหรือไม่

ขนาดของตลาดนี้ไม่เล็ก สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยาระบุเมื่อเดือนกันยายน 2568 ว่า จีนเป็นแหล่งนำเข้าผักและผลไม้หลักของประเทศไทย และไทยนำเข้าผักผลไม้จากจีนมากกว่า 1 ล้านตันต่อปี ปริมาณระดับนี้ทำให้มาตรฐานความปลอดภัยและระบบตามสอบย้อนกลับไม่ใช่เรื่องปลายเหตุ แต่เป็นโครงสร้างพื้นฐานของตลาดอาหาร

ฝั่งการควบคุม อย. ระบุว่า ผักผลไม้นำเข้ากลุ่มความเสี่ยงสูงมากจะถูกอายัดและเก็บตัวอย่างตรวจสารพิษตกค้าง โดยทราบผลภายใน 24 ชั่วโมง ผ่านเกณฑ์จึงถอนอายัดให้จำหน่าย หากไม่ผ่านจะอายัดสินค้าและดำเนินคดีกับผู้นำเข้า ส่วนสินค้ากลุ่มอื่นใช้การสุ่มตรวจตามความเสี่ยง ข้อเท็จจริงนี้ยืนยันว่ารัฐมีระบบตรวจอยู่แล้ว แต่ความเชื่อมั่นของประชาชนยังต้องพึ่งข้อมูลที่ตรวจสอบได้ตลอดเส้นทางจนถึงแผงขาย

สำหรับเกษตรกรไทย ปัญหาไม่ได้มีเพียงความปลอดภัยอาหาร แต่คือการแข่งขันด้านต้นทุนด้วย หากสินค้านำเข้าราคาถูกวางขายโดยผู้ซื้อแยกไม่ออกว่าเป็นผลผลิตไทยหรือของนำเข้า เกษตรกรที่ลงทุนทำมาตรฐาน GAP โรงคัดบรรจุ และระบบบันทึกย้อนกลับย่อมเสียเปรียบ เพราะต้นทุนด้านคุณภาพไม่ถูกมองเห็น การแก้ปัญหาจึงไม่ควรจบที่การกีดกันการค้า แต่ต้องทำให้ทุกแหล่งแข่งขันบนมาตรฐานและข้อมูลที่เท่าเทียมกัน

คำตอบที่ทำได้ทันทีคือป้ายแหล่งที่มาที่อ่านง่าย ระบุประเทศต้นทาง ชื่อผู้นำเข้า และข้อมูลล็อตสินค้า พร้อมระบบตามสอบย้อนกลับเมื่อพบปัญหา ตลาดค้าส่งและห้างค้าปลีกควรเก็บข้อมูลนี้ให้เชื่อมถึงผู้ขายจริง ขณะที่หน่วยงานรัฐควรเผยแพร่ผลตรวจ รายการสินค้าที่ไม่ผ่าน และมาตรการกับผู้ฝ่าฝืนในรูปแบบที่ประชาชนค้นหาได้ง่าย

ผู้บริโภคควรเลือกซื้อจากร้านที่บอกแหล่งที่มาและมีฉลากครบ ไม่ซื้อสินค้าที่บรรจุใหม่แล้วไม่เหลือข้อมูลต้นทาง และล้างผักผลไม้ให้ถูกวิธีก่อนบริโภคทุกครั้งตามคำแนะนำของ อย. อย่างไรก็ตาม การล้างเป็นเพียงการลดความเสี่ยงในครัวเรือน ไม่ใช่เหตุผลให้ลดความเข้มงวดของการควบคุมตั้งแต่ด่านนำเข้า โรงคัดบรรจุ และตลาดจำหน่าย

สุดท้าย ของถูกไม่ควรถูกทำให้แพงขึ้นด้วยความกลัว แต่ต้องไม่ถูกลงเพราะผลักภาระความเสี่ยงให้ผู้บริโภคและเกษตรกรไทย ทางออกที่ยั่งยืนคือการตรวจตามความเสี่ยงอย่างโปร่งใส ฉลากแหล่งที่มาที่บังคับใช้จริง และการสนับสนุนเกษตรกรไทยให้สร้างจุดต่างด้านคุณภาพ ความสด และการตามสอบย้อนกลับได้ เมื่อข้อมูลชัด ผู้บริโภคจะเป็นคนตัดสินเองว่าราคาที่จ่ายนั้นคุ้มค่าหรือไม่

ที่มา: เรียบเรียงโดย นาดีดี.คอม จากรายงาน Thai PBS และข้อมูลสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.)