เกษตรกรมีผู้ช่วยเช็กศัตรูพืชผ่าน LINE! สวทช. ส่ง “DAPBot” คว้ารางวัลนวัตกรรมแห่งชาติ

สวทช. คว้า 2 รางวัลนวัตกรรมแห่งชาติ 2569 “DAPBot” ผู้ช่วยเกษตรกรจำแนกศัตรูพืชและเข้าถึงชีวภัณฑ์ คว้ารองชนะเลิศอันดับ 2 ด้านสังคม ขณะที่ “CottonPro” เทคโนโลยีเอนไซม์จากวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตร คว้าชนะเลิศด้านสิ่งแวดล้อม โดย สวทช. ระบุว่าช่วยลดการใช้สารเคมีในกระบวนการแปรรูปสำลีได้สูงสุด 60%
สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (สวทช.) เปิดเผยเมื่อวันที่ 3 ตุลาคม 2569 ว่า ทีมนักวิจัยของ สวทช. ได้รับ 2 รางวัลจาก “รางวัลนวัตกรรมแห่งชาติ ประจำปี 2569” (National Innovation Awards 2026) ซึ่งจัดโดยสำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (องค์การมหาชน) หรือ NIA
พิธีมอบรางวัลจัดขึ้นเมื่อวันที่ 2 ตุลาคม 2569 ณ โรงแรมดุสิตธานี กรุงเทพฯ โดย ศาสตราจารย์ ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม เป็นผู้มอบรางวัล
DAPBot ผู้ช่วยเกษตรกรผ่าน LINE
หนึ่งในผลงานที่เกี่ยวข้องกับเกษตรกรโดยตรงคือ “DAPBot (แดปบอท) คู่คิดติดปลายนิ้วคนเกษตร” ซึ่งได้รับรางวัลรองชนะเลิศอันดับ 2 ด้านสังคม ประเภทองค์กรภาครัฐและองค์กรไม่แสวงหากำไร
ผลงานดังกล่าวพัฒนาโดยทีมวิจัยเทคโนโลยีการควบคุมทางชีวภาพ ศูนย์พันธุวิศวกรรมและเทคโนโลยีชีวภาพแห่งชาติ หรือไบโอเทค สวทช.
DAPBot เป็นแพลตฟอร์มผู้ช่วยดิจิทัลบน LINE Official Account สำหรับเกษตรกร โดย สวทช. ระบุความสามารถหลักไว้ 3 ด้าน ได้แก่
1. ช่วยวินิจฉัยและจำแนกศัตรูพืช
2. เชื่อมช่องทางให้เกษตรกรเข้าถึงชีวภัณฑ์ที่มีคุณภาพ
3. ใช้ข้อมูลสภาพอากาศเชิงพื้นที่ช่วยเพิ่มประสิทธิภาพในการใช้ชีวภัณฑ์
เป้าหมายของระบบคือช่วยให้เกษตรกรเลือกแนวทางจัดการศัตรูพืชและใช้ชีวภัณฑ์ได้เหมาะสมขึ้น เพื่อลดการใช้สารเคมีอันตรายและสนับสนุนการผลิตที่ปลอดภัยขึ้น
CottonPro ลดสารเคมีในกระบวนการสำลีสูงสุด 60%
อีกผลงานคือ “CottonPro (คอตตอนโปร)” ซึ่งได้รับรางวัลชนะเลิศด้านสิ่งแวดล้อม ประเภทองค์กรภาครัฐและองค์กรไม่แสวงหากำไร พัฒนาโดยทีมวิจัยเทคโนโลยีตัวเร่งปฏิกิริยาชีวภาพ ไบโอเทค สวทช.
CottonPro เป็นมัลติเอนไซม์ที่ผลิตจากวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตร นำมาใช้ในกระบวนการแปรรูปเส้นใยและสำลี เพื่อทดแทนสารเคมีอันตรายบางส่วนในขั้นตอนกำจัดสิ่งสกปรกและฟอกขาว
สวทช. ระบุว่าเทคโนโลยีดังกล่าวช่วยลดการใช้สารเคมีได้สูงสุดถึง 60% พร้อมลดการใช้น้ำ พลังงาน และระยะเวลาในกระบวนการผลิต และสามารถนำไปใช้กับเครื่องจักรเดิมได้ โดยปัจจุบันสร้างมูลค่าเชิงพาณิชย์รวมแล้วกว่า 250 ล้านบาท
ตัวเลข 250 ล้านบาทดังกล่าวเป็น มูลค่าเชิงพาณิชย์ของผลงานตามข้อมูลของ สวทช. ไม่ใช่รายได้ที่เกษตรกรได้รับ
เกษตรกรได้อะไรจากนวัตกรรมนี้?
ในมุมภาคเกษตร DAPBot มีความเกี่ยวข้องกับเกษตรกรโดยตรงกว่า เพราะเป็นเครื่องมือที่ออกแบบมาเพื่อช่วยจำแนกปัญหาศัตรูพืชและเชื่อมเกษตรกรกับข้อมูลการใช้ชีวภัณฑ์
ส่วน CottonPro สะท้อนอีกแนวทางหนึ่ง คือการนำวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตรมาใช้เป็นวัตถุดิบสร้างผลิตภัณฑ์เทคโนโลยีที่มีมูลค่าสูงขึ้น ก่อนนำไปใช้ในอุตสาหกรรมสำลี
อย่างไรก็ตาม การได้รับรางวัลและความสำเร็จเชิงพาณิชย์ของเทคโนโลยี ยังไม่ควรตีความว่าเกษตรกรทั่วไปจะมีรายได้เพิ่มขึ้น หรือตลาดวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตรจะขยายตัวทันที เพราะผลต่อเกษตรกรขึ้นอยู่กับการนำเทคโนโลยีไปใช้จริง การขยายผล และห่วงโซ่การรับซื้อวัตถุดิบในอนาคต
สิ่งที่ต้องจับตาต่อ
ประเด็นสำคัญหลังจากนี้ไม่ใช่เพียงจำนวนรางวัล แต่คือ DAPBot จะถูกนำไปใช้ในกลุ่มเกษตรกรและพืชชนิดต่าง ๆ ได้กว้างเพียงใด รวมถึง CottonPro จะสร้างความต้องการวัสดุเหลือทิ้งทางการเกษตรจากเกษตรกรหรือชุมชนเพิ่มขึ้นจริงหรือไม่ ซึ่งยังต้องติดตามข้อมูลการขยายผลต่อไป
ที่มา : สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ
เรียบเรียงโดย นาดีดี.คอม


