ผลผลิตดี แต่ทำไมยัง “ขาดทุน”? เกษตรกรสหรัฐฯ เจอบทเรียนเดียวกัน ราคาข้าวโพด–ถั่วเหลืองต่ำกว่าจุดคุ้มทุน ต้นทุนยังสูง

การทำผลผลิตต่อพื้นที่ได้สูงอาจไม่เพียงพอที่จะทำให้เกษตรกรมีกำไร เมื่อเกษตรกรข้าวโพดและถั่วเหลืองในสหรัฐอเมริกากำลังเผชิญแรงกดดันจากราคาสินค้าที่อยู่ต่ำกว่าจุดคุ้มทุน ขณะที่ต้นทุนปัจจัยการผลิตหลายรายการยังอยู่ในระดับสูง

ข้อมูลประมาณการต้นทุนการผลิตปี 2026 ของ Purdue University ระบุว่า สำหรับพื้นที่ที่มีศักยภาพการผลิตระดับเฉลี่ย ราคาข้าวโพดที่ทำให้การผลิตถึงจุดคุ้มทุนอยู่ที่ประมาณ 5.34 ดอลลาร์สหรัฐต่อบุชเชล

ส่วนถั่วเหลืองอยู่ที่ประมาณ 12.47 ดอลลาร์ต่อบุชเชล

ระดับจุดคุ้มทุนดังกล่าวยังสูงกว่าช่วงก่อนการระบาดของโควิด-19 โดย Purdue ประเมินว่าจุดคุ้มทุนของข้าวโพดปี 2026 สูงกว่าปี 2021 ประมาณ 20% ขณะที่ถั่วเหลืองสูงขึ้นประมาณ 15%

แต่ราคาตลาดที่เกษตรกรเผชิญอยู่กลับต่ำกว่าระดับดังกล่าว

ช่วงต้นเดือนสิงหาคม ราคาข้าวโพดเคลื่อนไหวประมาณ 4.50 ดอลลาร์ต่อบุชเชล ขณะที่ถั่วเหลืองอยู่ประมาณ 11.70 ดอลลาร์ต่อบุชเชล

ช่องว่างระหว่างราคาตลาดกับต้นทุนจึงสร้างแรงกดดันต่อผลตอบแทนของเกษตรกร แม้พื้นที่เพาะปลูกบางแห่งจะยังสามารถสร้างผลผลิตในระดับสูงได้

ผลิตเก่ง แต่ต้นทุนสูงก็ยังแข่งขันลำบาก

National Corn Growers Association หรือ NCGA ระบุถึงสถานการณ์ของเกษตรกรข้าวโพดสหรัฐฯ ด้วยแนวคิด “Productive but Priced Out” ซึ่งสะท้อนปัญหาว่า แม้ผู้ผลิตจะมีผลิตภาพสูง แต่ต้นทุนปัจจัยการผลิตที่สูงสามารถลดความสามารถในการแข่งขันและกำไรของฟาร์มได้

งานวิเคราะห์ที่จัดทำโดย Kynetec ให้กับ NCGA เปรียบเทียบต้นทุนปัจจัยการผลิตระหว่างสหรัฐฯ กับบราซิล ซึ่งเป็นคู่แข่งสำคัญในตลาดข้าวโพดและถั่วเหลืองโลก

ผลการศึกษาพบว่า เกษตรกรสหรัฐฯ จ่ายค่าเมล็ดพันธุ์และสารป้องกันกำจัดศัตรูพืชหลายรายการสูงกว่าผู้ผลิตในบราซิล

สำหรับเมล็ดพันธุ์ข้าวโพด ในชุดการเปรียบเทียบช่วงปี 2023–2025 ราคาที่เกษตรกรสหรัฐฯ จ่ายสูงกว่าบราซิลเฉลี่ยประมาณ 68%

ความแตกต่างดังกล่าวมีผลโดยตรงต่อกำไรต่อพื้นที่และความสามารถในการแข่งขันของสินค้าเกษตรสหรัฐฯ ในตลาดโลก

ปุ๋ย–ดีเซลเพิ่มแรงกดดัน

นอกจากต้นทุนเมล็ดพันธุ์และสารป้องกันกำจัดศัตรูพืชแล้ว เกษตรกรสหรัฐฯ ยังเผชิญความผันผวนของต้นทุนปุ๋ยและพลังงาน

ความขัดแย้งทางภูมิรัฐศาสตร์ส่งผลต่อราคาพลังงานและห่วงโซ่อุปทานปุ๋ย ขณะที่ราคาน้ำมันดีเซลในช่วงก่อนฤดูเก็บเกี่ยวเพิ่มขึ้น สร้างต้นทุนเพิ่มเติมให้เกษตรกรในช่วงที่ต้องใช้เครื่องจักรจำนวนมาก

สำหรับพืชอย่างข้าวโพดซึ่งต้องใช้ปุ๋ยไนโตรเจนในปริมาณสูง ความผันผวนของราคาปุ๋ยจึงมีผลต่อโครงสร้างต้นทุนอย่างมีนัยสำคัญ

สถานการณ์ดังกล่าวทำให้เกษตรกรต้องรับความเสี่ยงสองด้านพร้อมกัน คือราคาผลผลิตที่ต่ำกว่าระดับคุ้มทุน และต้นทุนการผลิตที่ยังสูง

“ผลผลิตต่อไร่” อาจไม่ใช่ตัวเลขสำคัญที่สุด

กรณีของสหรัฐฯ ให้บทเรียนที่น่าสนใจต่อภาคเกษตรในประเทศอื่น รวมถึงประเทศไทย

การเพิ่มผลผลิตต่อพื้นที่เป็นหนึ่งในแนวทางสำคัญในการเพิ่มประสิทธิภาพการเกษตร แต่หากต้นทุนที่ต้องใช้เพื่อสร้างผลผลิตเพิ่มขึ้นเร็วกว่าเงินที่ได้จากผลผลิตส่วนเพิ่ม การเพิ่มผลผลิตก็ไม่ได้หมายความว่ากำไรจะเพิ่มตาม

ตัวอย่างเช่น หากเกษตรกรสามารถเพิ่มผลผลิตได้ 10% แต่ต้องเพิ่มต้นทุนปุ๋ย น้ำ พลังงาน สารป้องกันกำจัดศัตรูพืช และค่าเก็บเกี่ยวรวม 15% ผลลัพธ์สุดท้ายอาจเป็นการผลิตสินค้าได้มากขึ้น แต่เหลือกำไรน้อยลง

ดังนั้น ตัวเลขที่เกษตรกรควรติดตามควบคู่กับผลผลิตต่อพื้นที่คือ “ต้นทุนต่อหน่วย” และ “กำไรต่อพื้นที่”

บทเรียนถึงเกษตรกรไทย

สำหรับประเทศไทย ปัญหาด้านต้นทุนและราคาผลผลิตเป็นเรื่องที่เกษตรกรหลายกลุ่มเผชิญอยู่แล้ว ไม่ว่าจะเป็นข้าว ข้าวโพด อ้อย มันสำปะหลัง หรือพืชชนิดอื่น

การตัดสินใจเพิ่มปุ๋ย เพิ่มสารป้องกันกำจัดศัตรูพืช หรือเพิ่มการจัดการเพื่อดันผลผลิต จึงควรถูกประเมินจากผลตอบแทนของเงินที่ลงทุนเพิ่มด้วย

คำถามไม่ควรหยุดอยู่ที่ว่า

“ใส่ปุ๋ยเพิ่มแล้วได้ผลผลิตเพิ่มกี่กิโลกรัม?”

แต่ควรถามต่อว่า

“ผลผลิตที่เพิ่มขึ้นขายได้เงินมากกว่าค่าปุ๋ยและต้นทุนที่เพิ่มขึ้นหรือไม่?”

แนวคิดนี้ทำให้เป้าหมายของการผลิตเปลี่ยนจากการพยายามสร้าง “ผลผลิตสูงสุด” ไปสู่การสร้าง “กำไรที่เหมาะสมที่สุด”

เพราะในท้ายที่สุด เกษตรกรไม่ได้ดำรงชีวิตด้วยจำนวนตันที่เก็บเกี่ยวได้

แต่ดำรงชีวิตด้วยเงินที่เหลือหลังหักต้นทุนทั้งหมดแล้ว

สถานการณ์ของเกษตรกรสหรัฐฯ ในปี 2026 จึงเป็นอีกตัวอย่างว่า

“ปลูกเก่ง” อย่างเดียวอาจยังไม่พอ

หากราคาที่ขายได้ต่ำกว่าจุดคุ้มทุน ต่อให้ผลผลิตดีเพียงใด ฟาร์มก็ยังสามารถขาดทุนได้

และนี่อาจเป็นตัวเลขที่ภาคเกษตรควรให้ความสำคัญมากขึ้นในอนาคต

*ไม่ใช่แค่ผลผลิตต่อไร่ แต่คือ “กำไรต่อไร่”**

#นาดีดีดอทคอม #นาดีดีข่าวเกษตร #ข่าวเกษตร #เกษตรกร #ข้าวโพด #ถั่วเหลือง #ต้นทุนเกษตร #ราคาปุ๋ย #ปุ๋ย #จุดคุ้มทุน #กำไรต่อไร่ #เกษตรสหรัฐ #ชาวไร่ #สินค้าเกษตร