ปุ๋ยเหนือ–อีสาน–ใต้ ทำไมแพงกว่าภาคกลาง? เปิดเส้นทางปุ๋ย ก่อนถึงมือเกษตรกรมี “ค่าขนส่ง” ซ่อนอยู่

ความแตกต่างของราคาปุ๋ยเคมีระหว่างภูมิภาค เป็นหนึ่งในประเด็นที่เกษตรกรตั้งคำถามอยู่เสมอ โดยเฉพาะเมื่อพบว่าปุ๋ยยี่ห้อเดียวกันและสูตรเดียวกัน ในพื้นที่ภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ หรือภาคใต้ อาจมีราคาสูงกว่าที่จำหน่ายในพื้นที่ภาคกลาง

ผู้ประกอบการร้านค้าปุ๋ยสะท้อนว่า การเปรียบเทียบเฉพาะราคาขายหน้าร้านอาจยังไม่สะท้อนต้นทุนที่แท้จริงทั้งหมด เนื่องจากปุ๋ยแต่ละกระสอบมีต้นทุนด้านโลจิสติกส์แตกต่างกันตามระยะทางจากโรงงานหรือจุดกระจายสินค้าไปยังร้านค้า

จากทะเลสู่เจ้าพระยา ก่อนเข้าสู่โรงงานปุ๋ย

ประเทศไทยพึ่งพาการนำเข้าวัตถุดิบสำหรับผลิตปุ๋ยเคมีจากต่างประเทศจำนวนมาก โดยวัตถุดิบที่เดินทางเข้ามาทางทะเลสามารถเชื่อมต่อระบบขนส่งบริเวณเกาะสีชัง ก่อนใช้เรือและโป๊ะลำเลียงเข้าสู่เส้นทางแม่น้ำเจ้าพระยา

พื้นที่ภาคกลางจึงมีความได้เปรียบด้านระบบโลจิสติกส์ โดยมีโรงงานปุ๋ยจำนวนมากตั้งอยู่ในพื้นที่ดังกล่าว รวมถึงบริเวณ อ.นครหลวง จ.พระนครศรีอยุธยา

เมื่อวัตถุดิบเดินทางถึงพื้นที่โรงงาน จะถูกนำขึ้นจากเรือเข้าสู่กระบวนการผลิต ผสมตามสูตร และบรรจุ ก่อนกระจายเป็นปุ๋ยสำเร็จรูปไปยังร้านค้าและตัวแทนจำหน่ายทั่วประเทศ

ออกจากโรงงานแล้ว ต้นทุนการเดินทางเริ่มต่างกัน

สำหรับร้านค้าที่ตั้งอยู่ไม่ไกลจากโรงงานหรือจุดกระจายสินค้าในภาคกลาง ระยะทางขนส่งย่อมสั้นกว่า

แต่สำหรับร้านค้าในภาคเหนือ ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ และภาคใต้ สินค้าจำเป็นต้องเดินทางต่อด้วยรถบรรทุกหรือรถบรรทุกพ่วงอีกหลายร้อยกิโลเมตรกว่าจะถึงปลายทาง

ระยะทางเหล่านี้มีต้นทุน ไม่ว่าจะเป็นค่าน้ำมัน ค่ารถ ค่าแรง และค่าใช้จ่ายในการขนส่ง

โดยเฉพาะเมื่อราคาน้ำมันปรับตัวสูงขึ้น ต้นทุนการขนส่งปุ๋ยไปยังพื้นที่ห่างไกลก็มีโอกาสเพิ่มขึ้นตามไปด้วย และสุดท้ายต้นทุนส่วนหนึ่งย่อมสะท้อนมายังราคาขายปลีกที่เกษตรกรต้องจ่าย

“ปุ๋ยแพง” อาจไม่ได้แปลว่า “ร้านค้าขายแพง” เสมอไป

นี่จึงเป็นอีกมุมหนึ่งที่ควรนำมาพิจารณา เมื่อต้องเปรียบเทียบราคาปุ๋ยระหว่างแต่ละภูมิภาค

หากปุ๋ยสูตรเดียวกันขายในภาคกลางราคาหนึ่ง แต่เมื่อเดินทางไปถึงภาคเหนือ อีสาน หรือใต้แล้วมีราคาสูงขึ้น ไม่ควรสรุปจากตัวเลขหน้าร้านเพียงอย่างเดียวว่าผู้ประกอบการในพื้นที่ดังกล่าวตั้งราคาสูงหรือมีกำไรมากกว่า

เพราะส่วนต่างบางส่วนอาจเกิดจากต้นทุนในการนำปุ๋ยเดินทางจากโรงงานไปถึงพื้นที่จำหน่าย

อย่างไรก็ตาม ค่าขนส่งไม่ใช่ปัจจัยเดียวที่กำหนดราคาปุ๋ย

ราคาวัตถุดิบในตลาดโลก อัตราแลกเปลี่ยน ค่าเงินบาท ปริมาณการสั่งซื้อ เงื่อนไขทางการค้า ต้นทุนของผู้ประกอบการ ตลอดจนการแข่งขันของร้านค้าในแต่ละพื้นที่ ล้วนมีผลต่อราคาขายปลีกเช่นกัน

ดังนั้น หากต้องการประเมินว่าปุ๋ยในพื้นที่หนึ่ง “แพงผิดปกติ” หรือไม่ จำเป็นต้องเปรียบเทียบทั้งราคาสินค้า ระยะทางจากแหล่งกระจายสินค้า และต้นทุนขนส่งประกอบกัน

นาดีดี.คอม มองว่า

เรื่องนี้สะท้อนให้เห็นว่า “ราคาปุ๋ยหน้าร้าน” เป็นปลายทางของต้นทุนหลายทอด

ตั้งแต่วัตถุดิบเดินทางเข้าประเทศ การขนส่งทางเรือ การผลิตและบรรจุในโรงงาน ไปจนถึงการขนส่งด้วยรถบรรทุกอีกหลายร้อยกิโลเมตรเพื่อให้ปุ๋ยเดินทางถึงร้านค้าและเกษตรกรในแต่ละจังหวัด

เพราะฉะนั้น คำกล่าวที่ว่า “ปุ๋ยในภาคเหนือ อีสาน หรือภาคใต้แพงกว่าภาคกลาง” อาจถูกในแง่ราคาที่เห็น แต่ไม่ได้หมายความเสมอไปว่าร้านค้าในภูมิภาคเหล่านั้นขายแพงหรือมีกำไรมากกว่า

บางครั้งส่วนต่างที่เกษตรกรจ่าย อาจเป็นต้นทุนของ “ระยะทาง” ที่ปุ๋ยแต่ละกระสอบต้องเดินทางนั่นเอง

#นาดีดีดอทคอม #นาดีดี #ราคาปุ๋ย #ปุ๋ยเคมี #ปุ๋ยแพง #ร้านปุ๋ย #เกษตรกร #ต้นทุนการเกษตร #ค่าขนส่ง #ราคาน้ำมัน #เกษตรไทย